Θέμα: Ελεύθερη πρόσβαση στην κρατική πληροφορία

Είναι σαφές ότι αίτημα των πολιτών και ευαγής στόχος όλων των πολιτικών παρατάξεων είναι η πάταξη της διαφθοράς και η διαφάνεια στον δημόσιο βίο. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, και παρά τις δεσμεύσεις και εξαγγελίες, η χώρα βρίσκεται καθημερινά αντιμέτωπη με κρούσματα διαφθοράς. Το γεγονός αυτό αποδεικνύουν, άλλωστε και οι εκθέσεις της «Διεθνούς Διαφάνειας», τα νούμερα των οποίων χειροτερεύουν διαρκώς για την Ελλάδα. Από την 47η θέση στην παγκόσμια κατάταξη το 2004, πέσαμε στην 56η θέση το 2007.

Έχω την πεποίθηση ότι από τα λόγια πρέπει να προχωρήσουμε άμεσα στις πράξεις, προκειμένου τα αποτελέσματα στον αγώνα κατά της διαφθοράς να είναι άμεσα, ορατά και να ανακουφίσουν την καθημερινότητα του Έλληνα πολίτη που δοκιμάζεται.

Ένα πρώτο ουσιαστικό βήμα στην κατεύθυνση αυτή θεωρώ ότι είναι η ηλεκτρονική δημοσιοποίηση όλων των κρατικών δεδομένων (εξαιρουμένων όσων άπτονται ζητημάτων εθνικής ασφάλειας και ενδεχομένως εξωτερικής πολιτικής), η διευκόλυνση της πρόσβασης των πολιτών σε αυτά, αλλά και η παροχή της δυνατότητας στους πολίτες για περαιτέρω χρήση και αξιοποίηση τους.

Σε πρώτο επίπεδο. Ζητώ την κύρωση της Οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2003/98/EC, η οποία προτρέπει τις χώρες – μέλη  να λάβουν μέτρα για την ελεύθερη διάθεση και περαιτέρω χρήση (re-use) των Δημόσιων Δεδομένων από πολίτες των χωρών μελών, για εμπορικούς και μη εμπορικούς σκοπούς. Πρέπει να γίνει σαφές ότι η εν λόγω οδηγία δεν ζητά μόνο την απλή διάθεση των δημόσιων δεδομένων στους πολίτες για λόγους πληροφόρησης, αλλά και την δυνατότητα να μπορούν οι πολίτες να επαναχρησιμοποιούν αυτά τα δεδομένα (κυρίως με ηλεκτρονικό τρόπο) για άλλους σκοπούς και χρήσεις.

Η διεθνής εμπειρία μπορεί να αποδειχθεί για πολλοστή φορά πολύτιμη. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Βρετανικής κυβέρνησης η οποία πρόσφατα, μέσω του οργανισμού “Power of Information Task Force”, προκήρυξε διαγωνισμό με τίτλο “Δείξτε μας ένα καλύτερο τρόπο”. Με την ενέργεια τούτη ζητά από τους πολίτες ιδέες για νέες υπηρεσίες, οι οποίες θα βελτιώνουν τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνείται η Δημόσια Πληροφορία.  Για το σκοπό αυτό διέθεσε ελεύθερα τις βάσεις δεδομένων της για μια σειρά από δημόσιες πληροφορίες, ώστε να μπορούν οι πολίτες να χρησιμοποιούν αυτά τα δεδομένα σε νέες υπηρεσίες που θα αναπτύξουν.

Στον αντίποδα της σύγχρονης Ευρώπης, στην Ελλάδα, οι πύλες για τις Δημόσιες πληροφορίες είναι ερμητικά κλειστές για τους Έλληνες πολίτες. Και τούτο διότι, τα περισσότερα υπουργεία ακόμη δαπανούν υπέρογκα ποσά  για τον «εκσυγχρονισμό» των portals τους, την ίδια στιγμή που στις υπόλοιπες αναπτυγμένες χώρες η διαδικτυακή επικοινωνία έχει εξελιχθεί σε πολύ πιο αμφίδρομες και ουσιαστικές ατραπούς.

Σε δεύτερο επίπεδο, και μετά την κύρωση της οδηγίας.  Προτείνω ΑΜΕΣΑ:

- Την ελεύθερη πρόσβαση για όλους στην ιστοσελίδα του Εθνικού Τυπογραφείου και την δυνατότητα αξιοποίησης όλων των δεδομένων  από όλους τους πολίτες. Πρόκειται για την πλέον θεμελιώδη πληροφορία που μπορεί να έχει ο κάθε πολίτης σε ένα Δημοκρατικό πολίτευμα: ποιοι είναι οι νόμοι του κράτους στο οποίο ζει. Σήμερα, όλοι μπορούμε να βλέπουμε τους νόμους, πλην όμως δεν έχουμε τη δυνατότητα να τυπώσουμε, παρά μόνο καταβάλλοντας μια συνδρομή. Δυστυχώς, η λογική που φαίνεται μέχρι σήμερα να κυριαρχεί είναι αυτή του «κράτους- εμπόρου» που με κάθε τρόπο προσπαθεί να κρατήσει το μονοπώλιο στην αξιοποίηση της πληροφορίας.  Το βασικό επιχείρημα είναι πως το Εθνικό Τυπογραφείο έχει έξοδα, οπότε βάζει συνδρομή σε όποιον θέλει να τυπώσει ένα ΦΕΚ. Η λογική αυτή είναι απλοϊκή και λάθος. Καταρχήν, το κόστος διανομής της ηλεκτρονικής πληροφορίας είναι μηδενικό. Δεύτερον, ο πολίτης έχει ήδη πληρώσει για την παραγωγή της πληροφορίας, άρα δεν μπορεί να χρεώνεται για να πάρει το προϊόν, την παραγωγή του οποίου ήδη χρηματοδότησε. Τρίτον, το κράτος (όπως προκύπτει και από το άρθρο 5 του Συντάγματος) πρέπει να διευκολύνει την πρόσβαση στις πληροφορίες που διακινούνται ηλεκτρονικά και όχι να τις εμποδίζει με οποιονδήποτε τρόπο, έστω διά συνδρομής. Τέταρτον και σημαντικότερο, κανονικά για να είναι ευνομούμενη η Ελληνική Πολιτεία πρέπει να ψάχνει τρόπους να διανείμει όσο το δυνατόν ευρύτερα την γνώση για τους νόμους της και όχι να τις εμποδίζει.

- Την σχετική πρόβλεψη για μια τέτοιας μορφής οργάνωση στο νέο νομοσχέδιο για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Συγκεκριμένα, αφ’ ης στιγμής το νομοσχέδιο αυτό θα αποτελέσει αφετηρία μιας νέας μορφής (πιο ορθολογικής και πιο αποτελεσματικής) οργάνωσης της ελληνικής πολιτείας συνιστά λαμπρή αφετηρία το εγχείρημα να πραγματοποιηθεί με σύγχρονες μεθόδους. Όποια πληροφορία έχει να κάνει, επί παραδείγματι με τα οικονομικά στοιχεία, τις συμβάσεις, τα εκτελούμενα έργα, τις προκηρύξεις σε επιμέρους τομείς όπως η υγεία και η παιδεία θα πρέπει να διατίθεται ελεύθερα σε ηλεκτρονικούς κόμβους, προκειμένου ο πολίτης να έχει πλήρη εικόνα και γνώση.

Επιπροσθέτως, από εδώ και στο εξής – με την ιδιότητα του βουλευτή την οποία κατέχω-, θα απαιτώ σε κάθε νομοσχέδιο που έρχεται για ψήφιση στη Βουλή των Ελλήνων, να υπάρχει ρητή πρόβλεψη βάσει της οποίας θα υποχρεούται ο αρμόδιος υπουργός να δημοσιοποιεί ηλεκτρονικά το σύνολο των διοικητικών πράξεων που απορρέουν από το εκάστοτε νομοσχέδιο.

Οι ωφέλειες από μια τέτοια κίνηση είναι πολλαπλές. Η υιοθέτηση της κοινοτικής οδηγίας  θα αποτελέσει σαφέστατα ένα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση όχι μόνο της διαφάνειας, αλλά της δυνατότητας αξιοποίησης από τους Έλληνες πολίτες αυτών των δεδομένων, που αν και δημόσια, ανήκουν στην πραγματικότητα σε εκείνους.

Συγκεκριμένα, με την ελεύθερη πρόσβαση στην κρατική πληροφορία:

-Απαντάται με αποτελεσματικό τρόπο το αίτημα για Διαφάνεια το οποίο αποτελεί κρίσιμο ζήτημα δημοκρατίας
-Διευκολύνεται και προάγεται η Έρευνα
-Δημιουργούνται συνθήκες για την ανάπτυξη της Καινοτομίας και την δημιουργία υπηρεσιών που απαντούν στις ανάγκες των πολιτών, και επακόλουθα η παραγωγή πλούτου και θέσεων εργασίας
-Διευκολύνεται ο έλεγχος της εξουσίας από τους πολίτες και αρχίζει να παράγεται πολιτική “από κάτω”(grassroot). 

Κύριοι Πρόεδροι,

Η πρωτοβουλία μου αυτή ακολουθεί μια μεγάλη πρωτοβουλία πολιτών στο διαδίκτυο, οι οποίοι εργάζονται πυρετωδώς προς την κατεύθυνση επίτευξης αυτού του στόχου, της ελεύθερης πρόσβασης και της δυνατότητας περαιτέρω χρήσης όλων των δημόσιων δεδομένων. Αντιλαμβανόμαστε ότι οι Έλληνες περνούν στην  δράση, αντί να μεμψιμοιρούν για ένα κράτος που συνεχίζει να είναι υποδεέστερο και της εποχής και των πολιτών του.

Δεν πρέπει να μείνουμε πίσω από τις εξελίξεις. Πρέπει να δείξουμε την αποφασιστικότητά μας με συγκεκριμένες δράσεις και όχι με ηχηρές εξαγγελίες και μεγάλες δεσμεύσεις. Μόνο με αυτόν τον τρόπο, ο κάθε Έλληνας θα μπορεί να κρίνει επί της ουσίας τον καθένα από εμάς: το έργο μας και τον βίο μας. Μόνο με αυτόν τον τρόπο, οι πολιτικοί αρχηγοί θα διαθέτετε έναν ασφαλή δείκτη αποτελεσματικότητας των στελεχών σας. Μόνο με αυτόν τον τρόπο, θα γίνει μια καλή αρχή για την ουσιαστική πάταξη της διαφθοράς στο δημόσιο βίο, την εγκαθίδρυση της διαφάνειας στα εσωτερικά των κομμάτων και την ισότιμη συμμετοχή των Ελλήνων πολιτών στο δημόσιο γίγνεσθαι.

Με τιμή,

Πέτρος Τατούλης